Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Nisan 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarım-GFE) değerlendirdi. Çandır, Tarım-GFE’nin Nisan ayında aylık yüzde 5,61 arttığını belirtirken, “Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Nisan ayları ortalamasının (2,19) yüzde 156 üzerinde ilan edilmiştir. Yüzde 5,61’lik bu yükseliş, son 10 yılın en yüksek ikinci Nisan yükselişi olmuştur” dedi. Tarım-GFE’nin Nisan ayında yıllık yüzde 38,97 arttığını kaydeden Çandır, “Bu yıllık rakam, son 10 yılın Nisan ayları ortalamasının (32,88) yüzde 19 üzerine çıkmıştır. Yüzde 38,97’lik bu yükseliş, son 10 yılın en yüksek ikinci yükselişi olmuştur” dedi. Çandır, Nisan ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyatları enflasyonunun bir önceki aya göre aylıkta ve yıllıkta ciddi yükseliş gösterdiğini söylerken, “10 yıllık Nisan ayı ortalamalarına göre bakıldığında aylıkta ve yıllıkta ortalama üstü ciddi artış göstermiştir” dedi.
GÜBRE VE ENERJİDEKİ ARTIŞ
Nisan ayı Tarım-GFE’nin alt kalemlerini değerlendiren Başkan Çandır, tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylıkta yüzde 6,19 ve yıllıkta ise yüzde 41,21 artış ilan edildiğine dikkat çekti. Çandır, tohumda aylık yüzde 1,71, enerjide yüzde 12,54, gübrede yüzde 11,51, ilaçta yüzde 2,14, veteriner hizmetlerinde yüzde 1,08, yemde yüzde 4,52 ve diğer kalemlerde ise yüzde 1,62’lik artışa dikkat çekerken, Nisan ayında yıllık tohumda yüzde 35,85, enerjide yüzde 48,44, gübrede yüzde 62,77, ilaçta yüzde 21,64, veteriner hizmetlerinde yüzde 36,09, yemde yüzde 37,07 ve diğer kalemlerde ise yüzde 35,23 artış olduğunu kaydetti. Çandır, “Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında ise aylık yüzde 1,95 ve yıllık yüzde 25,80’lik artış ilan edilmiştir” dedi.
TARIMDA KAYIP
TÜİK tarafından Nisan ayı tarımsal üretici fiyat endeksi Tarım-ÜFE’nin aylık yüzde 4,26, ilan edildiğini anımsatan Çandır, “Geçmiş 15 yıllık Nisan ayları ortalaması olan yüzde 1,88 ile karşılaştırıldığında ortalama üstü bir artış söz konusu oluyor ama tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 2,19’luk ortalama artışla karşılaştırıldığında üretici kesimin uzun yıllar ortalaması itibariyle aylık göstergelerde ne kadar zararda olduğu kolaylıkla görülebilir” değerlendirmesinde bulundu. Çandır, Tarım-ÜFE’nin yıllık yüzde 42,53 açıklandığını belirtirken, “Geçmiş 15 yıllık Nisan ayları ortalaması olan yüzde 25,38 ile karşılaştırıldığında ortalama üstü bir artış söz konusu oluyor ama tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 32,88’lik ortalama artışıyla karşılaştırıldığında tarımsal faaliyetlerde bulunanların yıllık kayıpları açıkça ortaya çıkmaktadır” dedi.
Yurtiçi ve yurtdışı üretici enflasyonları da tarım sektörünü dolaylı olarak etkilediğini, yurtdışı üretici enflasyonu YD-ÜFE’nin Nisan’da aylık yüzde 4,16, yıllık yüzde 35,07 arttığını belirten Ali Çandır, yurtiçi üretici enflasyonu Yİ-ÜFE’nin aylık yüzde 3,17 ve yıllık yüzde 28,59 ilan edildiğini kaydetti. Çandır, “Üretici düzeyindeki gıda kalemi ise aylık yüzde 2,29 ve yıllık ise yüzde 33,17 artmıştı. Bu durum, Nisan ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha düşük seyrettiğini göstermektedir” dedi.
Nisan ayında üretici kesimdeki bu enflasyonlara karşılık tüketici enflasyonu TÜFE’nin aylık yüzde 4,18 ve yıllık yüzde 32,37 arttığına işaret eden Başkan Ali Çandır, “Bu rakamlar, 4 yılın en yüksek rakamları olurken ortalama aylık yüzde 1,68 ve yıllık yüzde 18,61 olan TÜFE’den hala çok ciddi düzeyde yukarıda seyretmektedir” değerlendirmesinde bulundu.
KÜRESEL ETKİ
Tüketici taraftaki gıda enflasyonunun Nisan ayında aylık yüzde 3,70 ve yıllık yüzde 34,55 arttığını, işlenmemiş gıda enflasyonunun Nisan’da aylık yüzde 4,22 ve yıllık yüzde 36,21 ilan edildiğini anımsatan Çandır, yaş meyve sebze enflasyonunun aylık yüzde 5,93 ve yıllık yüzde 47,17 arttığına dikkat çekti. Çandır, “Mart ayından bu yana yaşanan küresel olaylar dikkate alındığında, özellikle enerji ve gübre kalemleri başta olma üzere, tarımsal girdi kalemlerinde ciddi artışların yaşanma riski gerçekleşmeye başlamıştır. Ancak burada önemli olan küresel ortalama düzeyin neresinde kalabileceğimiz konusudur” dedi.
