Antalya bölgesinde elma yetiştirilen bahçe topraklarının bazı toprak özellikleri incelenmiş ve elde edilen verilerin elma yetiştiriciliğine olan etkisi değerlendirilmeye çalışıldı.
İncelenen bahçe topraklarının genellikle hafif alkali ve alkali tepkimeli olduğu belirlenmiştir. Elma için en uygun pH değeri 5.6-7.5 arasında değişmekte.
Analiz sonuçları incelendiğinde; pH değerlerinin elma
yetiştiriciliği için uygun olmadığı görülmekte. Söz konusu toprakların kireç içeriklerinin de yüksek düzeyde olduğu saptanmış olup, bu sonuç belirlenen pH değerleri ile uyum içinde.
Çünkü CaCO3 içeren topraklarda pH’nın arttığı ve 7.8-8.2 arasında değiştiği bildirilmiştir . Yüksek pH ve kirecin etkisiyle, topraktaki P, Fe, Cu, ve Zn’nun bitkiler tarafından alımı da engellenmekte.. Toprakların pH’sını elma yetiştiriciliğine uygun hale getirmek için fizyolojik asit karakterli gübrelerin kullanılmasına özen gösterilmelidir.
Bahçe topraklarının önemli bir bölümünde tuz miktarı düşük bulunmuş olup, tuzluluk sorununa rastlanmadı. Elmanın drenaj sorunu olmayan tınlı ve kumlu tınlı topraklarda daha iyi yetiştiği bildirildi. Toprak örneklerinin genellikle orta ve hafif bünyeli olması nedeniyle, elma yetiştiriciliğine uygun olduğu söylenebilir.
Ancak % 13.5 oranında killi bünyeli toprağa sahip olduğu belirlenen bahçelerde, ağır bünyeli topraklarda rastlanan, yetersiz kök havalanmasından kaynaklanan bazı sorunlarla karşılaşılabilir.
İncelenen toprak örneklerinde organik madde seviyesinin yetersiz olduğu belirlenmiştir. Organik madde, bitki besin maddesi kaynağı olduğu gibi toprağın fiziksel ve kimyasal özelliklerini düzenleyici çok önemli etkilere de sahiptir. Bu nedenle elma yetiştiriciliğinde, organik madde içeriği yetersiz olan topraklarda organik gübre kullanılmalıdır.
Söz konusu bahçe topraklarının genellikle orta ve yüksek düzeyde yarayışlı P içerdiği saptanmıştır. Elma yetiştirilen topraklar için Vasilakakis tarafından, Olsen metoduna göre 6.6-8.7 ppm yarayışlı P’un yeterli olduğu bildirilmiştir. Denemede elde edilen veriler incelendiğinde, genellikle bu kritik değerlerin üzerinde olduğu belirlenmiştir.
Elma yetiştirilen bahçe topraklarının K içeriği genellikle yüksek ve orta düzeydedir. Ancak bahçelerin % 11.4’ünün düşük düzeyde potasyum içerdiği belirlenmiştir. Potasyum, elmada verim ve meyve iriliği yanında renk ve aroma gibi kalite özelliklerini de etkilemekte. Bu nedenle, topraklarında yetersiz seviyede K bulunan bahçelerde, yüksek verim ve kaliteli ürün almak için potasyumlu gübrelemeye önem verilmelidir.
İncelenen toprak örneklerinin Ca içeriği orta ve iyi, Mg düzeyi ise tüm bahçelerde iyi düzeydedir. Bu duruma göre bahçe topraklarında, alınabilir Ca ve Mg miktarları ile ilgili bir olumsuzluk bulunmadığı görülmektedir.
Ancak K, Ca ve Mg’un aralarında antagonistik ilişkiler vardır. Bu elementlerin birbirlerine olan oranlarının uygun düzeyde olmaması, bitkinin besin maddesi alımında sorun yaratabilir. Bu nedenle gübrelemede mutlaka bu elementlerin toprakta varolan miktarları yanında oranları da dikkate alınmalıdır. Örneğin elma yetiştirilen topraklarda K/Mg oranı 1.5< ise magnezyumlu gübrelemenin gerekli olduğu bildirildi.
Sonuç olarak; elma yetiştiriciliğinde toprak verimliliği ve gübreleme, verim ve kalite yanında bitkinin biyotik ve abiyotik stres etmenlerine dayanıklılığını da önemli oranda etkilemekte. Bu nedenle en uygun gübreleme için, toprak analizi yapılmalı, analiz sonuçlarına göre
toprağın fiziksel ve kimyasal özellikleri düzeltilip gübreleme önerisi hazırlanmalıdır. Ayrıca yetiştirme periyodu içinde yaprak analizi yapılarak bitkilerin beslenme durumu belirlenmeli ve uygulanan gübreleme programı kontrol edilmelidir.
* Tarım Bakanlığı
